Reactie van Mirjam Shatanawi op paper

Hoi Ancella,

Sorry voor mijn ietwat late reactie, ik had het een beetje druk met de komende tentoonstelling. Ik heb je stuk gelezen, het ziet er goed uit. Je hebt het goed doordacht, verwoord en er zeer relevante literatuur bij betrokken.

Nog even snel wat punten waar je misschien iets aan hebt:

Mijn ‘artikel’ in Bidoun was een column, dat vereist een puntig taalgebruik. Je behandelt het nu een beetje zoals het een academisch doorwrocht stuk is en geeft het meer aandacht dan het verdient. Ik denk dat het zou lonen om het stukje in z’n context te plaatsen, een prikkelende column voor een bepaald publiek (mensen uit de kunstwereld die verbonden is met het Midden-Oosten). En dan meer te focussen op de andere auteurs die je aanhaalt, die verwoorden het beter dan ikzelf.

Ik heb de indruk dat je de begrippen ‘Ander’, “orientalisme’ en ‘niet-westers’ soms teveel door elkaar haalt. Je hebt gelijk wanneer je schrijft dat het denken in een Zelf en Ander nog steeds nut heeft. Maar geldt dat ook voor het onderscheid tussen westers en niet-westers? Welk nut heeft dat in een museumcontext? Is het inderdaad zo om te buigen dat het zijn essentialistische kern verliest? Ik denk dat het Bidoun lezerspubliek het hier zeer oneens met je is, net als veel anderen die tot de ‘niet-westerse’ groep behoren. Welk nut heeft het namelijk voor diegenen die aan de andere kant van de streep staan? Ik denk dat dat een punt is waar je verder over na kunt denken. Je raakt dan aan de kern, namelijk hoe culturele constructies gebruikt worden in een politiek machtsterrein (Said). Ikzelf geloof dat musea altijd de politiek volgen en niet omgekeerd. Maar dan nog voel ik de noodzaak om die machtsverhoudingen ter discussie te stellen, juist in een locatie (het instituut museum) die ik zie als een platform voor ideeen, een vrijplaats voor experiment. Kortom, er zijn ook andere manieren om met het begrip Ander om te gaan dan een statische dichotomie van ‘westers’ en ‘niet-westers’.

Dan kom ik meteen op mijn derde punt. De ‘implosie’ van het volkenkundig museum is geen dramatisch scenario, maar juist een optimistisch scenario. Ik zie het als een aangaan van nieuwe verbanden waarmee het instituut als vanzelf overbodig wordt. Ik bedoel niet dat de culturen die het museum nu representeert (of zegt te representeren, maar dat is een andere discussie) niet meer relevant zijn voor Nederland. Of dat wij als Nederlanders kunnen ontstijgen aan hun ‘anders-zijn’. Wel denk ik dat er meer constructieve manieren zijn om met ‘anders-zijn’ om te gaan. Bijv. door verschillende kunstvormen te combineren buiten de hiërarchische pikorde die ontstaat door een aparte behandeling van ‘niet-westers’ (lees: het volkenkundig museum). Waarom geen museum voor (kunst)geschiedenis dat globale verbanden legt, wereldwijd opereert? Binnen de kunstwereld zijn deze ontwikkelingen in volle gang. En ik hoop dat deze trend ook leidt tot andere omgang met de materiële cultuur die een museum als het Tropenmuseum beheert.


Heel veel succes met je scriptie, en die DVD stuur ik op!

Mirjam